OTHERS_CITABLE در حال سالیان اخیر استفاده از شاخص های مرکب به منظور بررسی های اپیدمیولوژیک بیماریها رواج پیدا کرده است با استفاده از شاخص های مرکب بطور همزمان تعداد بیشتری از متغیرها استاندارد شده با یک هدف خاص بکار برده می شوند که درنتیجه همگرایی آنها سبب اعتبار بیشتر داده ها و نتایج می شود.  شاخص های فلاکت  که مرکب از میزان تورم سالیانه و نرخ بیکاری است و شاخص دموگرافیکی - اجتماعی که خود مرکب از 3 عامل میزان درآمد سرانه، میانگین سال های تحصیل افراد بالای 15سال در یک جامعه و نرخ باروری است. در کنار این شاخص های مرکب متغییرهای خودکشی و خشونت همیشه از شرایط اقتصادی جامعه تاثیر می پذیرند و همیشه این تاثیرپذیری در محافل علمی مورد بحث قرار می گیرد بدلیل شیوع بالای خودکشی و خشونت در استان های غربی و همچنین نبود پاسخ روشن و مستند مبنی بر اثر این شاخص ها بر روی خودکشی و خشونت در بررسی متون صورت گرفته توسط نویسندگان، لذا در این مطالعه نویسندگان به بررسی رابطه  شاخصهای SI و SDI  با میزان خودکشی و خشونت  در یک روند 10ساله خواهند پرداخت. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1298-fa.pdf 2026-07-01 0 0 شاخص فلاکت شاخص اقتصادی - اجتماعی خودکشی http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1298-en.pdf 2026-07-01 0 0 Yousef Veisani yousefveisani@gmail.com 1 Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-9131-3744 Fathola Mohamadian mobinmohamadian@yahoo.com 2 Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0001-7720-1335

OTHERS_CITABLE محاسبه سالهای از دست رفته عمر و بار بیماریهای ناشی ازخودکشی می تواند جایگاه خودکشی در بین سایر دلایل مرگ را نشان دهد نتایج این بررسی تصویر روشنی از وضعیت مرگ‌های ناشی از خودکشی در استان ایلام و لرستان طی دوره‌های زمانی 1400-1391 بدست خواهد داد. بی شک، شناخت و شناسایی عوامل مؤثر بر مرگ زودرس افراد زمینه‌ای مناسبی برای جلوگیری از بحران‌های اجتماعی فراهم می کند و بستر مناسبی برای اولویت‌بند‌ی‌های سلامت، سیاست‌گذاری مناسب در حوزه‌ی بهداشت، توسعه منابع مالی، چشم‌اندازهای بلندمدت برای توسعه سطح سلامت روانی اجتماعی و حفظ تعادل و نظم در جامعه فراهم می‌سازد. لذا هدف از مطالعه ی حاضر تعیین بار بیماری (سالهای از دست رفته عمر) YLLو (سالهای زندگی توام با ناتوانی) DALY ناشی خودکشی در استان ایلام در فاصله سالهای 1400-1391است http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1490-fa.pdf 2026-07-01 0 0 سالهای از دست رفته عمر خودکشی سالهای زندگی توام با ناتوانی http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1490-en.pdf 2026-07-01 0 0 Yousef Veisani yousefveisani@gmail.com 1 Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-9131-3744 Fathola Mohamadian mobinmohamadian@yahoo.com 2 Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0001-7720-1335 mandana saki mandana_saki@yahoo.com 3 Lorstan AUTHOR Maseod behzadifar behzadifar@lums.ac.ir 4 Lorstan AUTHOR

OTHERS_CITABLE کووید-19، ویروسی بسیار واگیردار با قابلیت انتقال مستقیم و غیر مستقیم است. در صورت عدم پیشگیری، تعداد مبتلایان آن به صورت تصاعدی افزایش خواهد یافت. بروز این بیماری با مشاهده اولین مورد آن در دسامبر 2019 در ووهان چین آغاز شد. سازمان بهداشت جهانی در 11 مارس 2020، آن را به عنوان یک بیماری همه گیر اعلام کرد. 20٪  افراد مبتلا (اغلب افراد مسن(65 سال به بالا) و کسانی که بیماری زمینه‌ای دارند) علائم تنفسی را به صورت بحرانی و شدید تجربه می‌کنند و بیشتر در معرض مرگ هستند. اولین گزارش ابتلا به کرونا در ایران با فوت دو بیمار در شهر قم در تاریخ 12 فوریه 2020، منتشر شد.  ایران یک کشور سالمند به حساب می‌آید. در نتیجه توجه به این گروه سنی در ایران در مورد شیوع ویروس کووید-19 از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه طی 2 مرحله اجرا می شود. مرحله اول، یک مطالعه مقطعی( توصیفی ـ تحلیلی) است که با هدف تعیین توان پیشبینی کنندگی سازه‌های الگو، با حجم نمونه حداقل 180 نفر، اجرا می‌شود. ابتدا شهر ایلام به چهار بخش تقسیم می‌شود؛ سپس به صورت تصادفی دو منطقه و مجددا بصورت تصادفی از هر منطقه یک مرکز جامع سلامت جهت نمونه گیری به صورت در دسترس از بین سالمندانی که در مراکز دارای پرونده هستند انتخاب می‌شوند. پرسشنامه مربوط به سازه‌های الگوی اعتقاد بهداشتی به صورت تلفنی توسط سالمندان شهر ایلام تکمیل می‌شود. سپس با استفاده از نرم افزار آماری SPSS نسخه 25 توانایی پیشگویی ‌کنندگی سازه‌های الگو اندازه‌ گیری شده و با استفاده از نتایج، مداخله آموزشی طراحی می‌شود. مرحله دوم: این مرحله از نوع مطالعه نیمه تجربی است، که هدف آن بررسی تاثیر مداخله آموزشی بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی، روی رفتار پیشگیری کننده سالمندان شهر ایلام در مورد بیماری کووید-19 است. در این مرحله دو منطقه دیگر شهر ایلام که به صورت تصادفی کنار گذاشته شده بودند، جهت مداخله مورد استفاده قرار می گیرند؛ در این مرحله نیز به صورت تصادفی، یک مرکز از هر منطقه انتخاب شده و به صورت تصادفی، یکی از مراکز به عنوان گروه آزمون و مرکز دیگر به عنوان گروه شاهد انتخاب می‌شود. در این مرحله فهرست سالمندان از سامانه سیب استخراج شده و به روش تصادفی منظم  برای شرکت در مطالعه انتخاب می‌شوند. حجم نمونه برای هر گروه 56 نفر برآورد شد. پس از انتخاب نمونه و هماهنگی‌های لازم، پرسشنامه توسط واحدهای پژوهش (سالمند) به صورت پیش آزمون و تلفنی تکمیل خواهد شد. سپس مداخله آموزشی که با توجه به پیچیدگی های خاص گروه هدف عمدتاً مالتی مدیا هستند، در گروه آزمون آغاز می شود. فایل‌های مربوط به گروه مذکور در اپلیکیشن واتس آپ و در گروهی که به طور اختصاصی برای این پژوهش طراحی شده است، به اشتراک گذاشته می‌شوند. مداخله به مدت یک ماه اجرا می‌شود. سپس یک ماه پس از اجرای مداخله آموزشی، مجددا همان پرسشنامه‌ها توسط شرکت کنندگان به صورت تلفنی تکمیل می شود. در نهایت با توجه به اهمیت آموزش در حفظ سلامت سالمندان و تاثیر آموزش برنامه ریزی شده و مبتنی بر مدل‌ها و الگو‌های بهداشتی، در پیشگیری از بیماری‌ها؛ این پژوهش با هدف تعیین تاثیر برنامه آموزشی نظریه محور بر رفتار پیشگیری کننده کووید-19 در سالمندان شهر ایلام طراحی شده است. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1294-fa.pdf 2026-07-01 0 0 کووید-19 مدل اعتقاد بهداشتی سالمندان مداخله برنامه آموزشی http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1294-en.pdf 2026-07-01 0 0 Reza Jorvand rezajorvand@yahoo.com 1 Department of Public Health and Health Education, School of Health, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-3476-9032 Mahmoud Tavousi tavousi@acecr.ac.ir 2 AUTHOR sanam amiri amiri.sanam591@gmail.com 3 AUTHOR

OTHERS_CITABLE ارتباط بین هوای پر استرس و سلامت انسان یک بحث پیچده محیطی، اجتماعی و پزشکی است. سناریوهای جوی مختلف بیانگر ان است که افزایش میانگین دما می تواند منجر به تغییرات عمده ای در فراوانی رخدادهای حرارتی مفرط گردد.  در یک فرد سالم و در یک محدوده حرارتی مشخص، یک سیستم تنظیم حرارتی کارآمد، بدن را قادر می سازد تا با استرسهای حرارتی محیط تطبیق یابد. آسایش حرارتی انسان از طریق پاسخهای حرارتی مناسب بدن مانند فعالیتهای فیزیکی- روانی، بدون آسیب، حفظ می گردد. دماهای خارج از این محدوده مشخص ( حرارت بالاو پایین)، بطور قابل ملاحظه ای سلامت انسان را به مخاطره می اندازند. حرارت بالا باعث استرس سیستم تنظیم حرارتی بدن می شود و ویسکوزیته و سطح کلسترول خون را بالا می برد. در مطالعات انجام شده در سایر کشورها (فنلاند) ارتباط شاخص دمای معادل فیزیولوزیک PET و خودکشی نشان داده شده و با توجه به اینکه مطالعه در ایران در رابطه با خودکشی صورت نگرفته و میزان موارد بالای اقدام به خودکشی در استان ایلام در 10 سال اخیر این مطالعه به منظور ارتباط بین شاخص دمای معادل فیزیولوزیک PET با میزان اقدام به خودکشی در استان ایلام انجام خواهد گرفت. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1535-fa.pdf 2026-07-01 0 0 شاخص دمای معادل فیزیولوژیک میزان اقدام به خودکشی ایلام http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1535-en.pdf 2026-07-01 0 0 Yousef Veisani yousefveisani@gmail.com 1 Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-9131-3744 rahim sharafkhani r_sharafkhani@yahoo.com 2 AUTHOR Fathola Mohamadian mobinmohamadian@yahoo.com 3 Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0001-7720-1335

OTHERS_CITABLE از اواخر دسامبر 2019، شیوع بیماری کرونا ویروس در ووهان چین، گزارش شد. کرونا ویروس(کووید-19) خانواده ی بزرگی از ویروس ها هستند که ممکن است باعث عفونت های تنفسی از سرماخوردگی گرفته تا بیماری های شدیدتر مانند مرس و سارس شوند. اپیدمی کرونا ویروس جدید در مقایسه با کرونا ویروس های قبلی شایع در انسان گسترده تر بوده که این موضوع بیانگر قدرت سرایت فوق العاده بالای این ویروس است. سازمان بهداشت جهانی در 4 فوریه 2020 وضعیت اضطراری اعلام و توصیه نمود تا کشورها انتقال فرد به فرد این بیماری را از طریق کاهش تماس افراد به خصوص افراد مبتلا و کارکنان بخش های مراقبتی و درمانی، کاهش داده و گسترش جهانی آن را کنترل نمایند(بیانیه سازمان بهداشت جهانی، ژانویه 2020). کووید - 19 ازطریق قطرات تنفسی، تماس جسمی و ذرات معلق در هوا منتقل می شود. دوره نهفته بیماری کووید - 19 حدود  14-3 روز می باشد و به طور متوسط در طی 5-4 روز پس از تماس، علائم آشکار می شود. با شیوع بیماری کرونا  ویروس جدید(کووید – 19)  برخی از اقشار جامعه در معرض آسیب بیشتری قرار دارند که مادران باردار از جمله این گروه ها می باشند. زنان باردار به دلیل، تغییرات ایمنی و فیزیولوژیکی، احتمالاً حساسیت بیشتری نسبت به عفونت های تنفسی ویروسی ، از جمله کووید- 19 دارند. استرس و اضطراب ناشی از اپیدمی کرونا ویروس در بارداری نیز عوارضی چون زایمان زودرس، نمره آپگار کم نوزاد و وزن کم تولد را ایجاد می کند. زنان باردار نیز ممکن است در مقایسه با جمعیت عمومی در معرض بیماری شدید، عوارض و مرگ و میر قرار گیرند. انتخاب یک الگوی مناسب برای آموزش رفتارهای پیشگیرانه، اولین گام در برنامه ریزی های بهداشتی است، یکی از الگوهای مناسب در آموزش رفتارهای پیشگیرانه از بیماری، الگوی اعتقاد بهداشتی است. الگوی اعتقاد بهداشتی بر این تأکید دارد که چگونه ادراک فرد، سبب افزایش انگیزه برای اتخاذ رفتارهای پیشگیرانه از بیماری در او می شود.  با توجه به جدید بودن بیماری کووید - 19 و شـیوع ناگهــانی بیماری در دنیــا و درگیری تمام استان های ایران، خصوصاً استان خوزستان این مطالعه با هدف بررسی مداخله آموزشی در زنان باردار بر اساس سازه های مدل اعتقاد بهداشتی در خصوص پیشگیری از بیماری کووید - 19 در شهر اهواز در سال 1400 انجام خواهد شد. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1536-fa.pdf 2023-01-04 0 0 کووید - 19 بارداری آموزش اعتقاد بهداشتی رفتارهای پیشگیرانه http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1536-en.pdf 2023-01-04 0 0 hamideh kootizadeh hamideh.kootizadeh@gmail.com 1 AUTHOR Reza Jorvand rezajorvand@yahoo.com 2 Department of Public Health and Health Education, School of Health, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-3476-9032

OTHERS_CITABLE امروزه سواد سلامت به‌عنوان یک شاخص مهم و حیاتی در نتایج و هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی شناخته‌شده و لازمه نظام مراقبت‌های بهداشتی، داشتن سواد سلامت بالا هست. سواد سلامت، افراد را توانمند می‌سازد تا نقش فعالی در تغییر محیط‌ها برای تأثیرگذاری بر سلامت داشته باشند. سواد سلامت یک تعیین‌کننده اجتماعی برای سلامت است که از طریق مداخله قابل اصلاح هست. سواد سلامت از طریق توانمند ساختن افراد برای غلبه بر موانع سلامت، می‌تواند در این خصوص مؤثر باشد. منافع حاصل از سواد سلامت همه‌ی فعالیت‌های زندگی (در خانه، محل کار، جامعه و فرهنگ) را تخت تأثیر قرار می‌دهد. سواد سلامت بالا منجر به استقلال و توانمندی بیشتر فرد می‌شود. همچنین سبب بهبود کیفیت زندگی افراد و درنتیجه منجر به ایجاد عدالت در سلامت و پایداری تغییرات در سلامت همگانی جوامع شود. بر اساس مطالعات مختلف پایین بودن سطح سواد سلامت موجب عدم توانایی در مهارت‌های خود مراقبتی، درک ناکافی اطلاعات بهداشتی، کاهش اقدامات پیشگیرانه مثل آزمایش غربالگری، عدم ‌تشخیص به‌موقع بیماری، عدم توانایی در تبعیت از رفتارهای سبک زندگی سالم ایجاد بیماری‌های مزمن، افزایش میزان ارجاعات پزشکی و بستری شدن در بیمارستان، افزایش هزینه‌های پزشکی و نیز افزایش مرگ‌ومیر می‌شود و کمبود سواد سلامت تأثیرات اقتصادی فراوانی دارد. بااین‌وجود در ایران اطلاعات زیادی در مورد وضعیت سواد سلامت افراد به‌عنوان یک برگ خرید مهم و کلیدی در تصمیم‌گیری و عملکرد افراد، در نظام سلامت در دست نیست. پژوهش‌های اندکی در این زمینه صورت گرفته است. لذا با توجه به اینکه تاکنون مطالعه‌ای در استان ایلام به بررسی سواد سلامت در (جامعه/ بزرگ‌سالان/میان‌سالان) نپرداخته است، این پژوهش باهدف تعیین میزان سواد سلامت و عوامل موثر بر آن بین بزرگسالان در استان ایلام در سال 1401 انجام می‌شود. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1941-fa.pdf 2026-07-01 0 0 سواد سلامت مطالعه پیمایشی ایلام http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-1941-en.pdf 2026-07-01 0 0 Reza Jorvand rezajorvand@yahoo.com 1 Department of Public Health and Health Education, School of Health, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-3476-9032 sadegh sarhadi sad.sarhadi@yahoo.com 2 Ilam University of Medical Sciences AUTHOR omidali gholami omidgholami88@yahoo.com 3 Ilam University of Medical Sciences AUTHOR Jamil Sadeghifar jamil.sadeghifar@gmail.com 4 Department of Public Health and Health Education, School of Health, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-9422-7403

OTHERS_CITABLE آزمایش بیوشیمیایی: نمونه های مدفوع بر روی محیط های انتخابی و دیفرانسیل شامل مک کانکی آگار، زایلوز لیزین آگار (XLD) کشت و سپس در دمای 37 درجه سانتی گراد به مدت 24 ساعت انکوبه شدند. شناسایی شیگلا با قرار دادن کلنی های احتمالی روی آگار سه قندی آهن (TSI)، براث متیل رد (MR)، آبگوشت Voges-Pros-kauer (VP)، لیزین آهن آگار (LIA)، براث اوره، تست ایندول، سولفید انجام شد. تست تحرک ایندول (SIM) و آزمایشات استفاده از سیترات، و به مدت 24 تا 48 ساعت در دمای 37 درجه سانتیگراد انکوبه شد (1،2).   http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2127-fa.pdf 2026-07-01 0 0 مقاومت آنتی بیوتیکی شیگلا http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2127-en.pdf 2026-07-01 0 0 Hossein Kazemian h.kazemian@outlook.com 1 Department of Microbiology, School of Medicine, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-4590-396X behrooz Sadeghi Kalani behroz.sadeghi@gmail.com 2 q AUTHOR Saeed Khoshnood saeed.khoshnood22@gmail.com 3 q AUTHOR vames kamilahmad vameskamel@gmail.com 4 1 AUTHOR

OTHERS_CITABLE دیابت یکی از معضلات اصلی در سیستم های سلامت در سراسر جهان می باشد و به شدت در حال افزایش است. شیوع دیابت تقریباً 50 سال است که در سراسر جهان افزایش یافته و به ابعاد اپیدمی در سطح جهانی رسیده است. در چین پیش بینی می شود تا سال 2030 به 2.10 درصد (578 میلیون) و تا سال 2045 به 9.10 درصد (700 میلیون) برسد. یعنی از هر ده نفر یک نفر دیابت دارد. دیابت و عوارض آن به طور قابل توجهی تاثیر اقتصادی بر افراد، خانواده ها، اقتصاد ملی و نظام سلامت جهانی گذاشته است. پیش بینی می شود که هزینه های مربوط به دیابت تا سال 2030 به 825 میلیارد دلار و تا سال 2045 به 845 میلیارد دلار افزایش یابد. بیماران دیابتی به علت نقص در عملکرد سیستم ایمنی دچار طیف وسیعی از عفونت ها می شوند که اغلب با تغییرات سطح گلوکز خون در ارتباط است. عفونت همه اندام ها و سیستم ها را تحت تاثیر قرار می دهند. برخی از این مشکلات در افراد دیابتی بیشتر دیده می شود، مانند عفونت پا، اوتیت بدخیم خارجی، موکورمایکوزیس رینوسربرال و کوله سیستیت گانگرنی. پیامدهای زخم پای دیابتی عبارتند از کاهش وضعیت عملکردی، عفونت، بستری شدن در بیمارستان، قطع عضو اندام تحتانی و مرگ. طول عمر خطر ابتلا به زخم پا 19 تا 34 درصد است و با افزایش طول عمر این تعداد در حال افزایش است و پیچیدگی پزشکی افراد مبتلا به دیابت و عوارض ناشی از بروز زخم بالا است، با نرخ عود 65٪ در 3-5 سال، بروز قطع عضو اندام تحتانی در طول عمر 20٪ و مرگ و میر 5 ساله 50-70٪. داده های جدید نشان می دهد که بروز کلی قطع عضو تا 50 درصد در برخی مناطق طی چند سال گذشته پس از یک دوره طولانی کاهش، افزایش یافته است، به ویژه در جوانان و اقلیت های نژادی و قومی. DFU رایج و بسیار زیاد است به طوریکه شیوع زخم پای دیابتی در ایران و جهان به ترتیب 4.6 و 13 درصد گزارش شده است. قطع عضو و مرگ و میر پس از DFU نشان دهنده عوارض ناشی از مراحل انتهایی بیماری است و قویا با مدیریت ضعیف دیابت در ارتباط است. پیشگیری و تشخیص زودهنگام DFU از طریق مراقبت‌های چند رشته‌ای مبتنی بر راهنمای حیاتی برای کاهش عوارض و نابرابری های مرتبط با DFU است. امروزه، رویکرد استاندارد در مورد بیماران زخم پای دیابتی شامل شناسایی عفونت باکتریایی و درمان آن با آنتی‌بیوتیک‌های مناسب بدون توجه به احتمال عفونت‌های قارچی فرصت‌طلب در زخم پای دیابتی یا توجه کمتر نسبت به عفونت های قارچی می باشد، با این حال گونه‌های کاندیدا رایج‌ترین سویه‌های جدا شده را در میان طیف وسیعی از سویه‌های قارچی در یک بیمار مبتلا به زخم پای دیابتی شامل می شود. تشخیص زودهنگام عفونت قارچی و شروع درمان مناسب در DFU ها ممکن است منجر به بهبودی بهتر و جلوگیری از قطع عضو شود. به منظور سیاست گذاری بهتر، شواهد بیشتری برای ارائه راهنمای کافی و برنامه های پیشگیرانه لازم است، با این حال مطالعات پراکنده ای در نقاط مختلف کشور انجام شده است. ما این مرور سیستماتیک را انجام میدهیم تا برآورد دقیق تری از DFU قارچی جهت اهداف پیشگیرانه و درمانی داشته باشیم.  http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2575-fa.pdf 2026-07-01 0 0 دیابت زخم پای دیابتی ریسک فاکتور مقاومت دارویی ایران سیستماتیک ریویو و متاآنالیزیس http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2575-en.pdf 2026-07-01 0 0 Omid Raiesi o.raissi69@gmail.com 1 AUTHOR Amir Hossein Ahmadi aha200113802001@gmail.com 2 AUTHOR Mohammad Hossein Ekvan ekvan2002@gmail.com 3 AUTHOR Maryam Kord maryamkord32@gmail.com 4 AUTHOR Sara Tabar tabaarsara@gmail.com 5 AUTHOR Zahra Soltanali zahra.soltanali.email@gmail.com 6 AUTHOR Somayeh Mohammadi sm9589920@gmail.com 7 AUTHOR

OTHERS_CITABLE سوختگی به آسیب وارده به بافت بدن در اثر حرارت خشک یا مرطوب، اشعه، جریان الکتریسیته، ترکیبات شیمیایی و نور خورشید، اطلاق می‌گردد. اما به طور کلی، اغلب سوختگی‌ها ناشی از تأثیر مستقیم حرارت خشک (شعله آتش و فلزات داغ) و مرطوب (مایعات و بخارات داغ) می‌باشند. سوختگی از زوایای مختلف، به دلیل صدمات جسمی و روانی و نیز خسارات مالی که به فرد بیمار وارد می‌کند، یکی از بدترین تجاربی است که ممکن است برای یک شخص و همچنین خانواده او اتفاق بیفتد. این عارضه، سالیانه تعداد بسیار زیادی را به کام مرگ فرستاده و یا دچار ناتوانی جسمی، کاهش فعالیت‌های اجتماعی یا اقتصادی و یا از کارافتادگی و انزوای مطلق افراد مصدوم می‌شود.آمارهای منتشره از طرف وزارت بهداشت ایران نشان می‌دهند که هر ساله نزدیک به 28 هزار نفر در اثر سوختگی در بیمارستان‌ها بستری می‌شوند و حدود 3 هزار نفر نیز به همین دلیل فوت می‌شوند و این در حالی است که، تعداد کسانی که به صورت سرپایی مداوا می‌شوند، بسیار بیشتر از این تعداد می‌باشد. برای زخم سوختگی روش­های درمانی شامل استفاده از پانسمان­های نوین، دبریدمان، تجویز آنتی­بیوتیک، پیوند پوست و... می­باشد. امروزه گرایش به استفاده از داروهای گیاهی رواج بیشتری پیدا کرده است. اثرات جانبی داروهای شیمیایی‌، الزامات زیست‌ محیطی و روند تدریجی گرایش به‌ سوی فرآورده‌های طبیعی سبب شده تا به‌ویژه در دهه‌ی اخیر استفاده از گیاهان دارویی در کشورهای پیشرفته شتابی بیشتر یابد، ۱۱ درصد از ۲۵۲ دارو در فهرست داروهای مهم سازمان بهداشت جهانی، به طور انحصاری از گیاهان دارویی تولید می­شوند. اولین ترکیب دارویی حدود ۲۰۰ سال پیش مورفین بود که از تریاک استخراج شده از غلاف دانه گل خشخاش تولید شد. از آن به بعد، دانشمندان گیاهان دارویی را مطالعه قرار دادند تا محصولات دارویی را که امروز می شناسیم ایجاد کنند. تا کنون مطالعات کمی به بررسی نقش گیاهان چویر(چویل) و آویشن خصوصاً به صورت ترکیبی در التیام زخم پرداخته شده است.تا کنون تحقیقات نشان داده است که اسانس آویشن خواص آنتی‌بیوتیکی بسیار قوی دارد. این گیاه در طب سنتی اغلب برای درمان ناراحتی‌های معده، سرماخوردگی، سرفه و التهاب دستگاه تنفسی استفاده می­شود. طبق گزارش کنگره کمیسیون دارویی آلمان، گیاه آویشن دارای خواص مثبت درمانی است و در تک نگاره کمیسیون متخصصین گیاهان دارویی اروپا و کمیسیون سازمان بهداشت جهانی دارای رتبه نخست درمانی است. این گیاه از دیرباز در صنایع دارویی، غذایی، آرایشی و بهداشتی مورد استفاده فراوانی دارد. اسانس این گیاه از جمله ده اسانس معروفی است که جایگاه ویژه‌ای در تجارت جهانی گیاهان دارویی دارد و دلیل این امر نیز این است که این گیاه، دارای قابلیت‌ها و ویژگی‌های ضدباکتریایی، ضدقارچی، نگهدارنده طبیعی غذا و آنتی‌اکسیدانی می‌باشد. گیاه چویر نیز یکی از گیاهان دارویی بومی مناطق غربی ایران بوده که از زمان‌های گذشته، استفاده‌های بسیار زیادی در نگهداری مواد غذایی به ویژه روغن حیوانی داشته و با اضافه نمودن گل و ساقه آن به روغن، علاوه بر ایجاد طعم و بوی مطبوع در آن، از اکسیده شدن و فساد روغن نیز جلوگیری می‌نموده است. همچنین قرار دادن آن در لابه‌لای تکه‌های گوشت، مدت زمان نگهداری از گوشت را افزایش داده است. از دیگر استفاده‌های رایج گیاه چویر، کاربرد قدیمی آن در طب سنتی کهن به عنوان داروی ضد انگل، ضد هموروئید، مسکن و هضم کننده غذا می‌باشد. از این گیاه همچنین در مناطق غربی ایران، به عنوان داروی طبیعی کاهنده قندخون و دیابت استفاده می‌گردد. وجود ترکیباتی مانند مونوترپن‌ها و سیس کوئی‌ترپن‌ها در اسانس چویر، به آن خاصیت میکروب‌کشی قوی داده و باعث گردیده تا در مواردی از این گیاه به عنوان ضد عفونی کننده و یا آنتی‌بیوتیک طبیعی استفاده کنند. در تحقیق حاضر، با توجه به روند روز افزون استفاده از گیاهان دارویی و اکوسیستم بسیار غنی این گیاهان در ایران، و با توجه به اینکه نتایج مطالعه فاز حیوانی نشان دهنده اثرات مطلوب پماد ترکیبی عصاره آویشن و چویر (چویل) در التیام زخم سوختگی درجه دو بود، این مطالعه به بررسی تاثیر این پماد ترکیبی در التیام زخم سوختگی درجه دو پوستی انسانی می­پردازد.   http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2795-fa.pdf 2026-07-01 0 0 سوختگی درجه دو- چویر- آویشن http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2795-en.pdf 2026-07-01 0 0 Hori Ghanei Alvar ghaneihuri@yahoo.com 1 Biotechnology and Medicinal Plants Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-4536-6041 Naser Abbasi ilamfarma@gmail.com 2 Biotechnology and Medicinal Plants Research Center, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-4457-3997 Aliashraf Mozafari amozafari99@yahoo.com 3 Iran University of Medical Sciences AUTHOR Nasibeh Ghalandari nghalandari@sbmu.ac.ir 4 Hamadan University of Medical Sciences AUTHOR Masoud Fasihi masoud_fasihi@yahoo.com 5 Department of Surgery, School of Medicine, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0003-0337-3585 Alireza Vasiee rezawest10@gmail.com 6 Iran University of Medical Sciences AUTHOR

OTHERS_CITABLE امروزه، تخلیه فزاینده آلاینده‌ها به محیط، نگرانی‌های عمده‌ای را در رابطه با سلامتی انسان‌ها و محیط ‌زیست به وجود آورده است. در سال‌های اخیر، در بین آلاینده‌های مختلف به طور گسترده‌ای از انواع آنتی‌بیوتیک‌های دارویی، نظیر تتراسایکلین ((TC و مترونیدازول ((MNZبه منظور پیشگیری و درمان بیماری‌های عفونی استفاده می‌شود. اخیراً ثابت شده است که این ترکیبات دارویی در منابع آبی مختلف از جمله آب‌های زیرزمینی، آب دریاچه، فاضلاب و حتی آب آشامیدنی وجود دارند. ﻏﻠﻈــﺖ آﻧتی ﺑﯿﻮتیک‌ﻫﺎ در ﻣﺤﯿﻂ‌ﻫﺎی آبی ﺳﻄحی و زیﺮزﻣﯿنی از g/Lµ 100-1 می‌باشد. غلظت TC شناسایی شده در محیط آبی از ng/L 1/1 تا  mg/L12 متغیر است، در حالی که غلظت این آنتی بیوتیک در پساب صنعتی دارویی می‌تواند به  mg/L 500 – 100 برسد. به دلیل ساختار پایدار TC، حدود 70 تا 90 درصد آن متابولیزه نمی‌شود و در نتیجه به محیط تخلیه می‌شود. بنابراین انتشار این ترکیب در محیط می تواند خطرات قابل توجهی را برای سلامتی انسان و محیط ‌زیست ایجاد کند. سمیت مزمن بقایای ترکیبات دارویی  TCو MNZ می تواند باعث اختلال غدد درون ریز در انسان و اثر بر تنوع زیستی شود که شامل کاهش جمعیت فیتوپلانکتون‌ها و زئوپلانکتون‌ها، افزایش ناباروری و اختلال در تعادل جنسیتی گونه‌های آبزی می‌شود. بنابراین حذف این ترکیبات از محلول‌های آبی و فاضلاب‌های بیمارستانی، به عنوان یک آنتی‌بیوتیک پرمصرف ضرورت دارد. به منظور حذف   TCوMNZ  از محلول‌های آبی، فرآیندها و روش‌های مختلفی از جمله تصفیه بیولوژیکی، اکسیداسیون پیشرفته، تخریب فتوکاتالیستی، کلرزنی، روش‌های الکتروشیمیایی و فرآیند‌های غشایی از جمله اسمز معکوس مورد استفاده قرار می‌گیرد اما این روش‌ها در حذف آنتی بیوتیک‌ها دارای محدودیت‌هایی از جمله: راندمان پایین، تولید ترکیبات جانبی سمی، مصرف انرژی بالا و هزینه بالا می‌باشند. در بین روش‌های مختلف، روش جذب سطحی می‌تواند بر این محدودیت‌ها غلبه کند. در مقایسه با سایر فناوری‌های تصفیه، جذب سطحی دارای مزایایی از جمله: عملکرد ساده، هزینه تصفیه پایین، راندمان حذف بالا، سازگاری با محیط زیست، بهره برداری آسان، عدم سمیت ناشی از واسطه‌ها و فرآورده‌های جانبی سمی، گسترده بودن و در دسترس بودن می‌باشد. بیوچار، ماده کربنی گرمادیده حاصل از توده‌های زنده در شرایط محدودیت اکسیژن است، که از ضایعات یا مواد خام بیولوژیکی کم هزینه ساخته می‌شود و معمولا دارای سطح ویژه بالا، ساختارهای متخلخل با منافذ فراوان و گروه‌های عملکردی غنی است. پارامترهای اساسی که فرآیند جذب سطحی را تحت تاثیر قرار می‌دهند عبارتند از: pH محلول، غلظت اولیه آلاینده، زمان تماس جاذب و آلاینده، دما و مقدار جاذب. هدف از این پژوهش سنتز و مشخصه یابی بیوچار تولیدی ازOFMSW  و اصلاح شیمیایی و ساختاری آن با استفاده از ترکیبات شیمیایی مختلف (پتاسیم هیدروکسید (KOH)، منیزیم اکسید (MgO) و زینک کلراید (ZnCL2) و بهینه سازی فرآیند جذب به منظور حذف ترکیبات دارویی  TCو MNZ  از محلول‌های آبی می باشد. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2735-fa.pdf 2026-07-01 0 0 مواد آلی پسماند بیوچاراصلاح شده تتراسایکلین مترونیدازول جذب سطحی محلول‌های آبی http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2735-en.pdf 2026-07-01 0 0 tahere heidarbeigi tahere.heydarbeygi@yahoo.com 1 Ilam University of Medical Sciences AUTHOR Seyyed Abbas Mirzaee mirzaee.seyyed@gmail.com 2 Department of Environmental Health, School of Health, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0001-6100-7431 Sajad Mazloomi sajad.mazloomi@gmail.com 3 Department of Environmental Health, School of Health, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-6638-9915 zahra Noorimotlagh alvar Noorimotlagh.zahra@gmail.com 4 Ilam University of Medical Sciences AUTHOR

OTHERS_CITABLE در برخی از اراضی کشاورزی به دلیل کمبود عناصر قابل جذب برای گیاه و شرایط فیزیکی نامناسب خاک‌، توجه به کودها و میکروارگانیسم‌های خاک اهمیت زیادی پیدا می‌کند. افزایش حاصلخیزی خاک‌های کشاورزی از جمله اقدامات اساسی بشر در تامین و ارتقاء موضوع بسیار مهم امنیت غذایی در دنیا می‌باشد. کودهای شیمیایی علیرغم مزایای زیاد در حاصلخیزی خاک،  در صورت کاربرد بی‌رویه و غیر علمی سبب افت کیفیت و اختلال در عملکرد خاک‌های زراعی و در نهایت کاهش محصولات کشاورزی می‌گردند. مصرف کودهای شیمیایی به علت ارزانی و عدم اطلاع کشاورزان در زمینه پیامدهای نامطلوب این کودها هر ساله افزایش تصاعدی داشته است. یکی از راه‌های کاهش مصرف کودهای شیمیایی، استفاده از کودهای آلی می‌باشد. کودهای آلی به علت فواید فرآوان در کشاورزی و محیط زیست از اهمیت بالایی برخوردار هستند. تهیه کود آلی و کمپوست، یک فرآیند تجزیه بیولوژیک است که طی آن مواد آلی توسط میکروارگانیسم‌ها، تحت شرایط کنترل شده به محصول پایدار و تثبیت شده دارای ارزش غذایی برای گیاهان تبدیل می‌شوند. از جمله محتواهای آلی می توان به کمپوست حاصل از فضولات حیوانی، پسماندهای کشاورزی و زباله‌های خانگی اشاره کرد. فضولات دامی به دلیل دارا بودن مواد مغذی و مواد آلی، در کشاورزی و باغبانی کاربرد فرآوانی دارند.  مدیریت مطلوب فضولات دامی در روستاها و واحدهای دامپروری به لحاظ نکات بهداشتی و شرایط زیست محیطی از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به اثرات نامطلوب استفاده مستقیم از فضولات دامی، حجم بالا، هزینه حمل و جا‌به‌جایی زیاد، بوی نامطبوع، افزایش هزینه مربوط به کنترل علف‌های هرز ناشی از انتشار بذر آن‌ها از طریق توزیع کود دامی در مزارع و ...، نیاز به مدیریت بهینه فضولات دامی و استفاده مفید از آن‌ها بیش از پیش مورد توجه قرار می‌گیرد. علیرغم پژوهش‌های زیاد در زمینه‌ی تولید کمپوست از پسماندهای شهری، مطالعات اندکی در زمینه‌ی تهیه کمپوست از فضولات حیوانی صورت گرفته است؛ این در حالی است که قسمت اعظم پسماندهای تولیدی در روستاها را فضولات حیوانی، تشکیل می‌دهند. در پژوهش حاضر، تعیین ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و میکروبی مراحل مختلف تهیه کود کمپوست حیوانی به روش توده‌های سطحی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2782-fa.pdf 2026-07-01 0 0 فضولات دامی کمپوست حیوانی تنوع میکروبی http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-2782-en.pdf 2026-07-01 0 0 Sajad Mazloomi sajad.mazloomi@gmail.com 1 Department of Environmental Health, School of Health, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-6638-9915 Farough Kazembeigi faroogh_kazembigi@yahoo.com 2 Department of Environmental Health, School of Health, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR https://orcid.org/0000-0002-9497-6260 behroz sadeghi kalani Behroz.sadeghi@gmail.com 3 - AUTHOR nahid sabouhi n.saboohi2017@gmail.com 4 - AUTHOR

OTHERS_CITABLE این تحقیق با هدف شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر کاهش فرسودگی شغلی در میان پرسنل مرکز حوادث و فوریت‌های پزشکی استان علوم پزشکی ایلام انجام می‌شود. پژوهش حاضر از روش ترکیبی (کمی و کیفی) استفاده می‌کند. در بخش کمی، رابطه بین سبک‌های مدیریت تعارض، سرسختی شغلی، حمایت سازمانی و روانشناسی مثبت‌نگر با فرسودگی شغلی بررسی می‌شود. جامعه آماری این بخش شامل 180 پرسنل مرکز حوادث و فوریت‌های پزشکی است که با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شده‌اند. داده‌های کمی با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد جمع‌آوری و با نرم‌افزار SPSS تحلیل می‌شوند. در بخش کیفی، دیدگاه نخبگان حوزه آسیب‌های روانی و اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی ایلام در مورد عوامل مؤثر بر فرسودگی شغلی بررسی می‌شود. جامعه آماری این بخش شامل 10 تا 15 نفر از نخبگان است که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و با روش تحلیل محتوای کیفی و نرم‌افزار MAXQDA تحلیل می‌شوند. این تحقیق به دنبال ارائه راهکارهای عملی برای کاهش فرسودگی شغلی و بهبود کیفیت خدمات در مراکز حوادث و فوریت‌های پزشکی است. نتایج این مطالعه می‌تواند به مدیران و سیاست‌گذاران در طراحی برنامه‌های مداخله‌ای مؤثر برای کاهش فرسودگی شغلی کمک کند. <script src="chrome-extension://bincmiainjofjnhchmcalkanjebghoen/aiscripts/script-main.js"> http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-3071-fa.pdf 2026-07-01 0 0 فرسودگی شغلی ؛مدیریت تعارض؛ سرسختی شغلی ؛ حمایت سازمانی؛ روانشناسی مثبت‌نگر http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-3071-en.pdf 2026-07-01 0 0 NABI OMIDI rostammenati@yahoo.com 1 Psychosocial Injuries Research Center, Ilam University of Medical Sciences AUTHOR nabi omidi Nabiomidi@gmail.com 2 PAYAME NOOR AUTHOR yousef fakour yfakour@gmail.com 3 - AUTHOR maryam momtazbakhsh M.Momtaz1971@gmail.com 4 - AUTHOR

OTHERS_CITABLE پره اکلامپسی یک اختلال فشار خون پیچیده همراه با پروتئینوری است که بعد از هفته 20 دوران بارداری ایجاد می شود، و همچنان یکی از علل مهم مرگ و میر مادران و جنین در سراسر جهان است (1). به طوری که هر سال 10 میلیون زن حامله در سراسر جهان را درگیر میکند (2). و عامل 10 تا 15 درصد مرگ و میر مادران در کشورهای توسعه یافته است (3). پره اکلامپسی با فشار خون بالا و آسیب به اندامها به ویژه آسیب به کبد و کلیه ها شروع میشود و می تواند منجر به پیامدهای نامطلوب مختلفی برای مادر و جنین شود. (1). به عنوان مثال، زنان مبتلا به پره اکلامپسی در دوران بارداری خود خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی، سکته مغزی، پارگی کبد و بیماری مزمن کلیه را افزایش می دهند (4). پره اکلامپسی دارای دو نوع خفیف و شدید است. معیارهای تشخیصی برای پره اکلامپسی شامل فشار خون مساوی و یا بیشتر از 90/140 میلی‌متر جیوه پس از 20 هفته بارداری و پروتئینوری مساوی یا بیشتر از 300 میلی گرم در ادرار 24 ساعته، تعداد پلاکت‌ها کمتر از 100000 در میلی‌متر مکعب که نشان‌دهنده بیماری جدید بدون پروتئینوری است، سطح کراتینین سرم بیشتر از 1.1 میلی‌گرم در دسی‌لیتر، افزایش دو برابری آنزیم های کبدی، ادوم ریوی و علائم مغزی یا اختلال بینایی می باشد (5). با وجود تحقیقات گسترده بر روی مکانیسمهای اساسی، اما علت دقیق پره اکلامپسی چند عاملی، چند مکانیسمی و مبهم باقی مانده است (1). و اعتقاد بر این است که پره اکلامپسی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی، تغذیه ای و محیطی-روانی ناشی می شود (6). متاسفانه هیچ درمانی برای پره اکلامپسی وجود ندارد و برداشتن اندام آسیب دیده و جفت، تنها درمان است که اغلب منجر به زایمان زودرس، و یا مرده زایی و پیامدهای ایاتروژنیک مرتبط (مشکلات درمان زاد) می شود (2). هدف از این مطالعه گزارش یک مورد بیمار مبتلا به پره اکلامپسی همراه با آکروسیانوز و کلابینگ خفیف است. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-3281-fa.pdf 2026-07-01 0 0 پره اکلامپسی آکروسیانوز کلابینگ خفیف http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-3281-en.pdf 2026-07-01 0 0 Abbas Ghaysouri ghaysouri-a@medilam.ac.ir 1 Department of Internal Medicine, School of Medicine, Ilam University of Medical sciences, Ilam, Iran AUTHOR fariba shokri faribashokri2020@yahoo.com 2 Ilam University of Medical Sciences AUTHOR Reza Faraji r.faraji61@gmail.com 3 Ilam University of Medical Sciences AUTHOR

OTHERS_CITABLE اهداف: حفظ تعادل مطلوب بین آنتی‌اکسیدان‌ها و پرواکسیدان‌ها، به جای صرفاً افزایش مصرف آنتی‌اکسیدان، ممکن است برای سلامت روان حیاتی باشد. این مطالعه ارتباط بین امتیاز تعادل اکسیداتیو (OBS)، یک معیار یکپارچه از مواجهه با آنتی‌اکسیدان‌ها و پرواکسیدان‌ها، و احتمال ابتلا به اختلالات روانی را بررسی خواهد کرد. روش‌ها: در این مطالعه مقطعی از داده‌های پایه از گروه اختلالات عملکردی اصفهان (ISFUN) استفاده شده است. دریافت‌های غذایی با استفاده از یک پرسشنامه بسامد خوراک نیمه کمی 106 موردی مبتنی بر غذا (DS-FFQ) که به صورت خوداظهاری و با فرمت ویلت انجام شد، ارزیابی شدند. OBS بر اساس 16 عامل غذایی و 4 عامل سبک زندگی محاسبه خواهد شد. علائم افسردگی و اضطراب با استفاده از مقیاس اضطراب و افسردگی بیمارستانی معتبر ایرانی (HADS) ارزیابی شدند. http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-3344-fa.pdf 2026-07-01 0 0 افسردگی اضطراب امتیاز تعادل اکسیداتیو http://newresearch.medilam.ac.ir/article-1-3344-en.pdf 2026-07-01 0 0 Asma Salari-Mghaddam asma.salari@yahoo.com 1 Ilam University of Medical Sciences AUTHOR Parisa Hashemi hashemi_p@yahoo.com 2 Isfahan University of Medical Sciences AUTHOR Glareh Koochakpoor koochakpoorglareh@gmail.com 3 Maragheh University of Medical Sciences AUTHOR Mohamadreza Bagheri mohamadrezabagheri7300@gmail.com 4 Ilam University of Medical Sciences AUTHOR Peyman Adibi payman.adibi@gmail.com 5 Isfahan University of Medical Sciences AUTHOR